Prosimy o kontakt

Jak rozmawiać z dzieckiem o problemie alkoholowym?

Niepijący rodzice różnie reagują na problem alkoholizmu partnera i jego relację z dziećmi – czasami obawiają się tego, co dzieje się z najmłodszymi w związku z incydentami alkoholowymi, które widzą w domu, czasami są zaniepokojeni obciążeniami dziedzicznymi alkoholizmu, a czasami sądzą, że córki i synowie nie widzą problemu.

Według badań, dzieci wychowywane w rodzinach z problemem alkoholowym dużo częściej mają zakłócone poczucie bezpieczeństwa, doświadczają leków, napięć, dezorientacji i czują się samotne. Aby temu przeciwdziałać, ważne jest rozmawianie z najmłodszymi o tym, co się tak naprawdę dzieje z rodzicem.

Dzieciom należy mówić wprost o sytuacji rodzinnej – ukrywanie problemu wcale nie pomoże, a często tylko pogorszy sprawę. Każde z dzieci powinno wiedzieć, że może zawsze i o wszystko pytać, jeśli czegoś nie rozumie albo potrzebuje wyjaśnień. Istotne, żeby rzeczywiście odpowiadać na zadawane pytania z cierpliwością i zrozumieniem. Przez cały czas trzeba mieć świadomość, że dzieci też cierpią przez alkoholizm rodzica, ale nie wiedzą, skąd bierze się to cierpienie.

Mimo problemów należy przez cały czas pamiętać o wsparciu, którego najmłodsi bardzo potrzebują. Jednocześnie nie powinno się okazywać strachu, aby nie potęgować dodatkowo lęków dzieci oraz nie wzmacniać w nich poczucia winy za alkoholizm rodzica. Wręcz przeciwnie – warto jasno komunikować, że to nie przez nie mama lub tata piją.

Nigdy nie można posługiwać się dziećmi w relacjach z osobą uzależnioną ani nie zmuszać ich do konfrontacji, jeśli tego nie chcą. W trakcie rozmów z najmłodszymi nie należy mówić, co powinny czuć w stosunku do chorego rodzica, a tym bardziej wymagać, by ich uczucia były takie same, jak dorosłych.

Gdy zauważy się, że najmłodsi potrzebują dodatkowego wsparcia, warto wskazać im konkretne miejsce, gdzie mogą je uzyskać. Zazwyczaj będą to świetlice terapeutyczne albo grupy Al-Ateen.

Elementy pracy psychologicznej

W świetlicach terapeutycznych prowadzone są zajęcia dla dzieci wychowujących się w rodzinach z problemem alkoholowym. Praca z nimi polega przede wszystkim na rozumieniu natury ich własnych problemów. Każde z dzieci pozostające w bliskiej relacji z alkoholikiem odgrywa jakąś rolę – staje się bohaterem rodzinnym, kozłem ofiarnym, maskotką albo dzieckiem niewidzialnym. Aby móc skutecznie udzielić mu pomocy, trzeba rozpoznać, w którą z tych ról się wciela. Inaczej powinno się rozmawiać z bohaterem, a inaczej z maskotką. W trakcie zajęć czy to grupowych, czy indywidualnych, wychowawcy skupiają się na tworzeniu okazji do zdobywania odpowiednich doświadczeń korygujących.

Każde z dzieci korzystających ze świetlic terapeutycznych musi mieć opracowany indywidualny plan pomocy, który buduje się na podstawie stanu potrzeb dziecka, jego rozwoju, przeżytych urazów oraz roli odgrywanej w rodzinie. Dopiero całość tych czynników daje pełen obraz sytuacji. Istotne także, aby w trakcie prowadzonych działań współpracowali ze sobą wychowawca, pomoc społeczna, kurator, pedagog szkolny itp. Wszystko powinno się skupiać na dziecku, ale jednocześnie uwzględniać wsparcie dla całej jego najbliższej rodziny.

Bardzo ważne, aby dziecko nawiązało relację z osobą wychowawcy – to on pomaga przetrwać trudne chwile, opracowuje strategie zachowania, wspólnie z dzieckiem tworzy system wsparcia zewnętrznego, czyli szuka osób – np. dziadków czy sąsiadów – na które najmłodszy może liczyć w razie sytuacji potencjalnie niebezpiecznych.

Grupy samopomocowe Al-Ateen

Za inny bardzo ważny element działań w pracy z dziećmi z rodzin alkoholików uznaje się tworzenie się grup samopomocowych typu Al-Ateen. Al-Ateen to wspólnota młodych – przeważnie nastolatków – którzy wychowują się, patrząc na alkoholizm rodziców. Grupy Al-Ateen spotykają się, aby rozmawiać o swoich doświadczeniach, trudnościach, wspierać się nawzajem, poznawać nowe sposoby na radzenie sobie w trudnych sytuacjach oraz uczyć się, jak wykorzystywać w życiu tak zwany program 12 kroków i 12 tradycji.

Każda z grup ma swojego opiekuna – zazwyczaj jest to osoba dorosła z doświadczeniem w tym zakresie. Mitingi odbywają się w różnych miejscach w zależności od potrzeb, np. w salkach parafialnych, szkołach czy poradniach.

Tak naprawdę każdy może założyć grupę Al-Ateen, jeśli czuje, że osoby w jego okolicy potrzebują wsparcia. Nie należy mieć żadnych oficjalnych zgód.

Spotkania Al-Ateen prowadzą do wyjaśnienia, że: każdy może prowadzić szczęśliwe życie bez względu na sytuację rodzinną; alkoholizm jest chorobą; nie powinno się obwiniać za zachowanie rodziców; da się zmienić wyłącznie samego siebie; warto oddzielić się emocjonalnie od problemów w rodzinie, a jednocześnie nie przestawać kochać alkoholika.

Korzystanie z grup samopomocowych pozwala uświadomić sobie, że nie jest się jedyną osobą, która cierpi z powodu alkoholizmu w domu i można budować własne życie tak, jak się tego chce.

Bibliografia

  1. Al-Ateen, https://www.parpa.pl/index.php/rodzina-dzieci/al-ateen
  2. Dzieci alkoholików, http://www.parpa.pl/index.php/rodzina-dzieci/dzieci-alkoholikow
  3. W. Sztander, Dzieci w rodzinie z problemem alkoholowym, http://www.psychologia.edu.pl/czytelnia/50-artykuly/920-dzieci-w-rodzinie-z-problemem-alkoholowym.html
Zadzwoń 608775984