Prosimy o kontakt


Dorosłe dzieci alkoholików

Syndrom DDA – Dorosłe Dzieci Alkoholików, to zespół utrwalonych schematów działania, jakie dziecko wynosi z domu z problemem alkoholowym. Nazwa ta została stworzona przez samych pacjentów. Na świecie ruch DDA jest tak samo dobrze rozwinięty jak AA (Anonimowi Alkoholicy). W Polsce zaś wciąż się rozwija.

Problemy wynikające z tego syndromu mają podłoże psychologiczne, które wynika z doświadczeń nabytych w dzieciństwie. Domy w których jeden z rodziców jest alkoholikiem nie funkcjonują prawidłowo. Dziecko wychowujące się w takim środowisku żyje w ciągłym stresie.

Takie dzieci, gdy dorastają, wchodzą w życie z dużym bagażem doświadczeń, który może wpływać na ich dalszy los. Często nie potrafią sobie z tym poradzić gdyż są zbyt mocno skrzywdzone. Mimo to próbują ukryć te problemy.

Kim są DDA?

Są to ludzie, którzy nie radzą sobie w dorosłym życiu, ponieważ nie znają poprawnych zachowań i nie mają odpowiednich umiejętności. Mylne jest twierdzenie, że takie osoby wywodzą się z patologicznych rodzin i niższych warstw społecznych. Często DDA kończą dobre studia i odnoszą sukcesy zawodowe. Duża cześć Dorosłych Dzieci Alkoholików bywa jednak uzależniona od różnych używek, nie tylko alkoholu.

Często DDA nie wiedzą kim są. Odkrywają to dopiero gdy skończą 30 lub 40 lat. Wtedy zaczynają na nowo budować swoją tożsamość i odrzucają rolę, którą odgrywały przez lata.

Cechy i modele DDA

Nie można do końca przewidzieć na kogo wyrośnie dziecko wychowywane w rodzinie alkoholików. Mimo to określono najczęstsze modele DDA, które są charakterystyczne dla większości osób z tym syndromem, takie jak:

  • niskie poczucie własnej wartości,
  • wysoki samokrytycyzm,
  • brak zaufania,
  • lek przed odrzuceniem,
  • brak radości z życia,
  • wieczna potrzeba zaspokajania potrzeb i oczekiwań innych osób,
  • syndrom męczennika i ofiary,
  • zaprzeczenie co do wychowania w rodzinie z problemem alkoholowym,
  • zbytnie branie odpowiedzialności bez potrzeby,
  • kłopoty z budowaniem relacji i okazywaniem uczuć,
  • nieumiejętność postawienia na swoim,
  • silna potrzeba posiadania kontroli nad swoim życiem, ale też życiem innych ludzi,
  • życie bez jakiejkolwiek kontroli, zahamowań,
  • silna potrzeba bycia perfekcyjnym lub przeciwnie,
  • brak umiejętności rozmawiania, prowadzenia dyskusji, rozwiązywania problemów.

Najczęściej DDA obierają w swoim dalszym życiu określone modele zachowań. Mogą stać się pracoholikami, cierpieć na depresję, uzależnić się od alkoholu lub innych używek. W kontaktach z otoczeniem mogą być defensywni – czyli bać się bliskości z innymi. Mogą nimi miotać silne emocje, przez które są przytłoczeni, co powoduje, że zmuszają innych do „właściwego” zachowania. U niektórych pojawia się zaburzenie tożsamości, kiedy swoje poczucie wartości opierają na ocenie innych ludzi. Inni przyjmują tożsamość ofiary, czują się atakowani przez otoczenie, wydaje im się, że nikt ich nie rozumie i wszyscy ignorują. Często mają wtedy bardzo roszczeniową postawę wobec innych osób. Niektórzy DDA cierpią w samotności, nie dbają o siebie – przyjmują tożsamość męczennika. Jeszcze inni są zbyt szlachetni, pomocni i współczujący.

Style wychowawcze a syndrom DDA

Według literatury i doświadczeń terapeutów określono cztery style wychowawcze, którym podlegają dzieci z wychowujące się w domach z problemem alkoholowym.

Pierwszy z nich to styl autorytarny – kształtuje posłuszeństwo w obliczu siły, a wobec słabości postawę agresywną i nieprzyjazną. Dzieci wychowywane w takim stylu doświadczają ciągłej przemocy, a w życiu dorosłym przenoszą ją na swoich bliskich. Gardzą one uległymi osobami, ale też z takimi najczęściej tworzą związki. Podporządkowują się tylko wtedy, kiedy wiedzą i czują, że ktoś ma nad nimi przewagę – fizyczną lub psychiczną.

Drugi styl wychowawczy opiera się na zaniedbaniu i odrzuceniu. Rodzic, który jest alkoholikiem nie dba o podstawowe potrzeby swojego dziecka, które chodzi brudne i głodne. Jest to przemoc ekonomiczna. W takich dzieciach kształtuje się agresywna osobowość, nie znają one żadnych wartości. W życiu dorosłym nie mają szacunku do nikogo oraz manipulują innymi ludźmi. Są oni trudnymi pacjentami dla terapeuty ponieważ nie szanują jego starań i nim gardzą.

Trzecim stylem jest styl permisywny. Polega on na pełnej swobodzie dla dziecka, które może robić wszystko na co ma ochotę. Pozornie wydaje się niegroźny, jest związany z poczuciem winy pijącego rodzica. Próbuje on zadośćuczynić swoim dzieciom okresy, w których był w alkoholowym ciągach, np. poprzez obdarowywanie je prezentami. Taki rodzic nie potrafi powiedzieć „nie” swojemu dziecku na jakiekolwiek zachcianki. Ten styl wychowania uczy dziecko, że należy mu się wszystko czego zapragnie. W dorosłym życiu taka osoba ma nierealistyczne oczekiwania, jest pewna siebie, nieprzystosowana społecznie. Oczekuje ona, że wszyscy podporządkują się jej, a przy tym odmawia ona odpowiedzialności za swoje zachowanie.

Czwarty styl wychowawczy to konsekwencja oparta na autorytecie. Praktycznie nie występuje ona w rodzinach z problemem alkoholowym, ponieważ wymaga od rodzica dużo wrażliwości, uwagi i cierpliwości. Jednak zdarza się, że dziecko doświadcza takiej troski od osób z jego otoczenia, co pomaga mu przetrwać ciężkie chwile.

Role odgrywane przez DDA

W zależności od stylu wychowania dziecka, wyróżnia się cztery podstawowe role, które odgrywane są w rodzinie z alkoholikiem:

  1. Bohater – opiekuje się i wychowuje młodsze rodzeństwo, zajmuje się matką i broni jej przed pijanym ojcem. Najczęściej dobrze się uczy i jest odpowiedzialny. Ma silnie wykształcony system kontroli, na siłę stara się zasługiwać na pochwały. Potrafi wiele poświęcić dla innych, przy czym sam nie zajmuje się sobą.
  2. Błazen – stara się rozładowywać ciężką atmosferę w domu, aby nie było w nim smutno. Zajmuje się innymi osobami, ale nie sobą, tak samo jak w przypadku bohatera.
  3. Kozioł ofiarny – zawsze ma poczucie, że jest wszystkiemu winien.
  4. Cień – jest to wycofane dziecko, niepewne siebie, które zamyka się w sobie ze strachu przed awanturami z rodzicami.

Problemy DDA

Dorosłe Dzieci Alkoholików, które w dzieciństwie odgrywały różne role, w życiu dorosłym zmagają się z wieloma problemami. Przykładowo bohater usilnie chce kontrolować swoje otoczenie – współmałżonka traktuje jak wieczne dziecko, współpracowników próbuje ustawiać w szereg. Nikt nie może mu się sprzeciwiać a musi wykonywać jego rozkazy. Za to życie z dorosłym błaznem jest zawsze wielką niewiadomą, ponieważ nigdy nie dorasta. Kozioł ofiarny w dorosłym życiu dalej obwinia się za wszystko, a cień nigdy nie nabiera pewności siebie, co go ogranicza w rozwoju.

Osoby DDA najbardziej boją się chaosu. Najważniejsze dla nich jest poczucie bezpieczeństwa, które rozumieją na różne sposoby. Przykładowo dla jednych będzie to odpowiednia stabilizacja materialna lub sława, zaś inni trafiają do uzależniających, toksycznych związków.

Związki Dorosłych Dzieci Alkoholików

DDA bardzo często boją się nowych doświadczeń i powielają stare, wyuczone schematy. Wydaje im się, że potrafią sobie poradzić z problemami, które znają z domu. Przyciągają one osoby, które odpowiadają ich potrzebą. Na przykład bohater łączy się z osobą którą może kierować. Taki partner pozwala sobie na to, aby poddać się całkowicie, dzięki temu nic nie musi robić, ani się wysilać.

Życie seksualne DDA

Dorosłe Dzieci Alkoholików często miewają problemy z akceptacją siebie, określaniem własnej tożsamości oraz we wchodzeniem dojrzałe, zdrowe relacje. Jeżeli w dzieciństwie doświadczały też naruszania ich intymnych granic i przemocy seksualnej, to tym bardziej w dorosłym życiu mogą one wykazywać dysfunkcje seksualne i zaburzenia preferencji seksualnych.

Zaburzenia seksualne najczęściej występują u osób, które były w dzieciństwie karane poprzez łączenie bólu z bodźcami seksualnymi. Przykładowo nastolatek przyłapany przez matkę na masturbacji, był karany przez nią biciem. W związku z takim sposobem karania, w dorosłości rozwinęły w nim się perwersyjne zachowania polegające na sadomasochistycznym wzorcu. Doświadczał on ze strony matki kar w trakcie pobudzenia seksualnego, które stało się dla niego wzorcem w jego relacjach w życiu dorosłym.

Niektóre DDA zmagają się z brakiem akceptacji własnej płciowości i zaprzeczają swoim potrzebom seksualnym. Powodują one najróżniejsze dysfunkcję. U kobiet może występować:

  • pochwica – odruchowe zaciskanie mięśni pochwy przy próbie podjęcia stosunku seksualnego;
  • dyspareunia – bolesne współżycie;
  • brak lub utrata potrzeb seksualnych.

Takie dysfunkcję pojawiają się u kobiet, które mają negatywny stosunek do swojej własnej seksualności. Prawdopodobnie jest to ich sposób na unikanie roli „ofiary”, z którą niektórym, ze względu na przeżycia z dzieciństwa, kojarzy się współżycie.

Terapia DDA

Przede wszystkim osoba, która chce podjąć terapię musi przebaczyć. Następnie uczy się zdobywać nowych umiejętności i buduje swoją prawdziwą osobowość.

Osoba w trakcie terapii rozwija się, odkrywa w sobie kreatywność, buduje nowe relację, realizuje się zawodowo. Powoli pozbywa się niepewności.

Terapia DDA może odbywać się w formie grupowej. Uczestniczy w niej od kilku do kilkunastu osób, które mają podobne doświadczenia. W takiej grupie odbywają się dyskusje, które zachęcają uczestników do dzielenia się swoimi przeżyciami, myślami oraz uczuciami. Zaletą terapii grupowej jest to, że uczestnicy uświadamiają sobie, że inni mają takie same problemy jak oni. Poznają osoby, które są podobne do nich i którym łatwiej ich zrozumieć. Dzielą się z nimi swoimi doświadczeniami i problemami, dzięki temu nawiązują relacje i je pogłębiają.

Terapia indywidualna polega na skupianiu całej uwagi terapeuty na pacjencie. Jest ona idealna dla osób cierpiących na depresję, zaburzenia maniakalno-depresyjne lub stany psychicznego odrętwienia. Taki rodzaj terapii polecany jest dla osób, które nie czują się dobrze w grupach, nie chcą się dzielić swoimi przeżyciami. Pozwoli to na zmierzenie się ze swoimi lękami oraz dokończenie spraw ze swoimi rodzicami.

Bibliografia

  1. Millon T., Davis R. 2005. Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia, Warszawa.
  2. Sobolewska-Mellibruda Z. 2000. Odebrane dzieciństwo. Psychologiczne problemy Dorosłych Dzieci Alkoholików, Instytut Psychologii Zdrowia, Warszawa.
  3. Cierpiałkowska L., Ziarko M. 2010. Psychologia uzależnień – alkoholizm. Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne. Warszawa.
Zadzwoń 608775984