Prosimy o kontakt

Alkoholizm kobiet

Alkoholizm to choroba, która dotyka nie tylko mężczyzn, lecz także kobiety. Stereotypowe myślenie o alkoholiku jako o zaniedbanym mężczyźnie bez pracy, szukającym środków na kolejną butelkę powoli przestaje funkcjonować. Coraz mniej dziwi, że alkoholik to również osoba na wysokim stanowisku – tak zwany HFA (High Functioning Alcoholics) – lub czterdziestoletnia kobieta.

Przyczyny alkoholizmu kobiet

Według danych Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA), prawie 80% kobiet przyznaje się do spożywania alkoholu. Zazwyczaj piją młode dziewczyny w przedziale wiekowym 18–29 lat, wolne, mieszkające w większych miastach, uczące się, studiujące albo bezrobotne.

Dlaczego kobiety sięgają po alkohol i się od niego uzależniają? Przyczyn kobiecego alkoholizmu jest wiele, ale większość z nich jest taka sama, jak u mężczyzn: potrzeba dopasowania się do grupy, chęć akceptacji i zyskania nowych znajomych; bunt przeciwko normom społecznym; zaburzenia osobowościowe; brak umiejętności radzenia sobie ze stresem; niska samoocena.

Zauważa się jednak, że wśród kobiet bardzo duże znaczenie mają dodatkowo obciążenia środowiskowe – w tym mieszkanie z partnerem alkoholikiem, zaburzenia seksualne oraz występowanie lękowo-depresyjnych cech osobowości, znacząco wpływając na zwiększenie ryzyka zapadnięcia na chorobę alkoholową. Kobiety częściej niż mężczyźni piją alkohol, żeby poradzić sobie z emocjami wynikającymi między innymi z pełnionych ról (żona, matka, pracownik), poczucia samotności albo frustracji. Niektóre kobiety popadają w alkoholizm, próbując łagodzić objawy napięcia przedmiesiączkowego, inne coraz częściej sięgają po alkohol, gdy doświadczają syndromu tak zwanego opuszczonego gniazda – wyprowadzki dzieci, a jeszcze inne piją, żeby zagłuszyć problemy seksualne. Osobną grupę kobiet alkoholiczek stanowią te, które w pewnym okresie życia doświadczyły traumy (wypadek samochodowy, śmierć najbliższych, molestowanie seksualne).

Typy alkoholizmu kobiet

W 1987 roku amerykański uczony Robert Cloninger porównał alkoholizm uwarunkowany rodzinnie i środowiskowo oraz powiązał cechy osobowości osób uzależnionych z aktywnością układów neuroprzekaźnikowych. W wyniku tych analiz podzielił alkoholizm na typ I i II. Typ II występuje przede wszystkim u mężczyzn i ma ścisły związek z czynnikami genetycznymi, natomiast typ I dotyczy kobiet, zaczyna się koło 25 roku życia i nie ma podłoża genetycznego. Najczęściej osoby z typem I to introwertycy ze skłonnością do stanów lękowych oraz depresji.

Badania ściśle nad kobiecym alkoholizmem przeprowadzał Krzysztof Gąsior, superwizor i psychoterapeuta uzależnień PARPA, psycholog kliniczny. Wyróżnił on 3 typy kobiet uzależnionych od alkoholu. 1 to typ z dominującymi cechami osobowości neurotyczno-depresyjnej – raczej bez obciążeń rodzinnych, z późnym rozpoczęciem nadużywania alkoholu, znacznym nasileniem przedchorobowych cech depresyjno-lękowych, krytycyzmem i zwiększonym poziomem niepokoju. Typ 2A to kobiety, u których: w rodzinie występowało uzależnienie od alkoholu, wcześnie pojawił się alkoholizm, zaobserwowano znaczące nasilenie się cech antyspołecznych przed wystąpieniem choroby, pojawił się mały krytycyzm, a sytuacja materialna i rodzinna były negatywne. Typ 2B to podobnie jak 2A obciążenie alkoholizmem w rodzinie, wczesny początek uzależnienia, ale umiarkowane nasilenie przedchorobowych cech antyspołecznych, krytycyzmu i niepokoju z zagrażającą oceną sytuacji rodzinnej, materialnej oraz zawodowej.

Typ 1 najczęściej podejmował leczenie ze względu na ciągi alkoholowe, typ 2A dodatkowo z powodu psychoz alkoholowych, zaś typ 2B w wyniku ciągów lub nakazu sądowego.

Po co tworzy się takie typologie? Ponieważ świadomość istnienia różnic w zakresie cech osobowości oraz motywacji do podejmowania leczenia pozwala lepiej dostosować programy terapeutyczne, a co za tym idzie, skuteczniej pomagać kobietom uzależnionym od alkoholu. Osoby, które zajmują się terapią powinny brać pod uwagę przede wszystkim płeć alkoholika, a następnie diagnozować go ze względu na typ osobowości.

Podobieństwa w alkoholizmie u kobiet i mężczyzn

Alkoholizm kobiet i mężczyzn w pewnych sferach jest bardzo podobny. Obie płcie mają takie same objawy uzależnienia, w tym między innymi: głód alkoholowy, upośledzoną zdolność do kontrolowania ilości i zmienioną tolerancję alkoholu, picie pomimo wiedzy o szkodliwości takiego działania, a także objawy abstynencyjne: drżenia mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, tachykardię, nudności, wymioty, zaburzenia snu, drażliwy lub obniżony nastrój, rozszerzone źrenice oraz wzmożoną potliwość.

Badania przeprowadzone przez amerykańskich naukowców pokazują, że model spożywania alkoholu przez kobiety zaczyna być w dużym stopniu tożsamy z modelem reprezentowanym przez mężczyzn, co może być negatywnym skutkiem równouprawnienia na różnych polach. Już młode dziewczyny upodabniają swój styl picia do picia chłopców. Przez to obserwuje się znaczący wzrost odsetka kobiet, które albo piją w sposób szkodliwy dla zdrowia, albo są po prostu uzależnione.

Trzeba jednak pamiętać o tym, że fizjologia, psychika i funkcjonowanie w społeczeństwie obu płci są różne – przez to kobiety szybciej doświadczają negatywnych skutków alkoholizmu, co nazywa się teleskopowym rozwojem uzależnienia.

Alkoholizm kobiet i mężczyzn – różnice

Różnice w uzależnieniu obu płci można podzielić na biologiczne, psychiczne i socjokulturowe. Do różnic biologicznych zalicza się zmiany somatyczne, które szybciej pojawiają się u kobiet niż u mężczyzn. Chodzi między innymi o uszkodzenia wątroby, w tym alkoholowe zapalenie wątroby; zmiany w funkcjonowaniu mózgu; zaburzenia funkcji poznawczych oraz choroby serca z zapaleniem mięśnia sercowego na czele. Dodatkowo u kobiet pijących alkohol w okresie nastoletnim obserwuje się zakłócenia dojrzewania, a w późniejszym życiu zaburzenia cyklu menstruacyjnego prowadzące nawet do bezpłodności. Alkoholiczki są także dużo bardziej narażone na ryzyko wystąpienia nowotworu piersi niż kobiety, które nigdy nie były uzależnione. Trzeba również pamiętać, jak negatywny wpływ ma alkohol na płód i noworodka – powoduje poronienia, porody przedwczesne, urodzenia dzieci z niedowagą oraz z pełno- lub niepełnoobjawowym FAS (Płodowym Zespołem Alkoholowym), będącym połączeniem różnorodnych problemów zdrowotnych i wad rozwojowych.

Wśród różnic psychicznych wymienia się analogicznie szybciej pojawiające się zmiany psychiczne – zwłaszcza depresje, zaburzenia odżywiania, stany lękowe czy halucynozy alkoholowe, a także łatwiejsze uleganie przemocy, łącznie z przemocą seksualną, po wypiciu alkoholu.

Badania socjokulturowe osób uzależnionych pokazują, że kobiety dużo dłużej ukrywają swoją chorobę niż mężczyźni, mają jeszcze większy problem z proszeniem o pomoc i znaczące poczucie wstydu. To efekt przede wszystkim postrzegania roli kobiety w społeczeństwie oraz z obaw, co stanie się dalej z rodziną wtedy, gdy matka i żona podda się terapii.

Z czego wynikają wspomniane powyżej różnice? Tak naprawdę z trzech głównych powodów. Pierwszy z nich to zawartość tkanki tłuszczowej i płynów w żeńskim organizmie – kobieta może spożyć tyle samo alkoholu co mężczyzna, ale w jej ciele zostaje on rozpuszczony w mniejszej ilości płynów, co powoduje jego większe stężenie.

Drugi to enzym odpowiedzialny za metabolizowanie alkoholu (dehydrogenaza alkoholowa) – kobiety mają go zdecydowanie mniej w śluzówce żołądka niż mężczyźni, dlatego więcej alkoholu przedostaje się u nich do krwi, a co za tym idzie, dużo dłużej odczuwają skutki picia.

Trzeci powód wiąże się z kwestiami hormonalnymi – więcej estrogenów występujących u kobiet naturalnie albo przyjmowanych w ramach różnorodnych preparatów i leków antykoncepcyjnych poprawia wchłanianie alkoholu, zwiększając jednocześnie jego toksyczność. W efekcie nawet jeśli kobieta waży dokładnie tyle, ile mężczyzna i oboje wypiją tyle samo, organizm kobiety otrzyma aż o 40% więcej alkoholu niż organizm mężczyzny.

Kobiece ciało dużo gorzej radzi sobie z obroną przed negatywnymi konsekwencjami alkoholizmu. Ryzyko poważnych szkód zdrowotnych pojawia się wtedy, gdy kobieta codziennie wypija na przykład dwa półlitrowe piwa, dwa kieliszki wina o pojemności 200 ml każdy albo 120 ml wódki. Jeśli kobieta zwiększy się te dawki jeszcze o połowę, może doświadczyć takich skutków jak mężczyzna spożywający minimum dziewięć piw, dziewięć kieliszków wina albo 540 ml wódki na dzień.

Według statystyk, uzależnione kobiety żyją średnio o 15 lat krócej niż mężczyźni mający problem z alkoholem.

Bibliografia

  1. Alkohol i kobiety, tłum. M. Ślósarska, „Alkohol i Nauka”, 2000, nr 6.
  2. Alkoholizm i narkomania 2007, t. 20, nr 1, Warszawa 2007.
  3. K. Dudek, Specyfika kobiecego uzależnienia od alkoholu, http://www.stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/02-2011-4.pdf
  4. J. Fudała, Kobiety i alkohol, Warszawa 2007.
  5. M. Frąckowiak, M. Motyka, Zespół zależności alkoholowej: charakterystyka fazy rozwoju, metody diagnozowania, „Problemy Higieny i Epidemiologii”, 2015, nr 2.
  6. J. Moskalewicz, Problemy zdrowia prokreacyjnego związane z konsumpcją alkoholu [w:] Alkoholizm i narkomania 2007, t. 20, nr 1, Warszawa 2007.
  7. Psychiczne i biologiczne podłoże uzależnień, „Alkohol i Nauka”, 2002.
  8. J. Rzeczyca, Kobieca twarz alkoholizmu, https://natrzezwo.pl/2018/02/06/kobieca-twarz-alkoholizmu/
  9. K. Skotarczyk, Alkoholizm w szpilkach – czyli jak wygląda uzależnienie od alkoholu u kobiet, http://www.wotuw.pl/alkoholizm-szpilkach-czyli-jak-wyglada-uzaleznienie-od-alkoholu-u-kobiet
  10. M. Szpringer, J. Zięba, Kobiety jako specyficzna grupa osób spożywających alkohol – uwarunkowania, skutki, leczenie, http://www.neurocentrum.pl/dcten/wp-content/uploads/szpringer_m4p.pdf
Zadzwoń 608775984